Tính Đa Hình (Polymorphism) trong C#

1. Tính đa hình là gì?

Tính đa hình là khả năng một phương thức có thể hoạt động khác nhau tùy thuộc vào đối tượng cụ thể. Trong C#, có 2 loại đa hình chính:

1. Đa hình thời gian biên dịch (Compile-time polymorphism) – Thể hiện qua method overloading.
2. Đa hình thời gian chạy (Runtime polymorphism) – Thể hiện qua method overriding, interface, và lớp trừu tượng (abstract class).

2. Đa hình thời gian biên dịch (Method Overloading)

• Cùng một phương thức nhưng có thể có nhiều phiên bản với tham số khác nhau.
• Việc gọi phương thức nào sẽ được xác định tại thời điểm biên dịch.

Ví dụ:

using System;

class MayTinh
{
    public int TinhTong(int a, int b)
    {
        return a + b;
    }

    public double TinhTong(double a, double b)
    {
        return a + b;
    }

    public int TinhTong(int a, int b, int c)
    {
        return a + b + c;
    }
}

class Program
{
    static void Main()
    {
        MayTinh mt = new MayTinh();
        Console.WriteLine(mt.TinhTong(2, 3));       // Output: 5
        Console.WriteLine(mt.TinhTong(2.5, 3.5));   // Output: 6.0
        Console.WriteLine(mt.TinhTong(1, 2, 3));    // Output: 6
    }
}

📌 Ghi nhớ:

• C# hỗ trợ nạp chồng phương thức (Method Overloading), nhưng phải khác nhau về danh sách tham số (số lượng, kiểu dữ liệu).
• Không thể nạp chồng chỉ dựa vào kiểu trả về.

3. Đa hình thời gian chạy (Method Overriding)

• Khi một lớp con ghi đè (override) một phương thức của lớp cha.
• Dùng từ khóa virtual trong lớp cha và override trong lớp con.
• Việc chọn phương thức nào để gọi được quyết định khi chương trình chạy (runtime).

Ví dụ:

using System;

class DongVat
{
    public virtual void Keu()
    {
        Console.WriteLine("Động vật đang kêu...");
    }
}

class Cho : DongVat
{
    public override void Keu()
    {
        Console.WriteLine("Gâu gâu!");
    }
}

class Meo : DongVat
{
    public override void Keu()
    {
        Console.WriteLine("Meo meo!");
    }
}

class Program
{
    static void Main()
    {
        DongVat dongVat1 = new Cho();
        DongVat dongVat2 = new Meo();

        dongVat1.Keu(); // Output: Gâu gâu!
        dongVat2.Keu(); // Output: Meo meo!
    }
}

📌 Ghi nhớ:

• virtual → Cho phép phương thức của lớp cha có thể bị ghi đè.
• override → Dùng trong lớp con để ghi đè phương thức của lớp cha.
• Nếu không có override, phương thức của lớp cha sẽ được gọi.

4. Đa hình với lớp trừu tượng (Abstract Class)

• Lớp trừu tượng (abstract class) chứa các phương thức trừu tượng (abstract method) mà lớp con bắt buộc phải triển khai.
• Không thể tạo đối tượng từ lớp trừu tượng.

Ví dụ:

using System;

abstract class HinhHoc
{
    public abstract double TinhDienTich();
}

class HinhTron : HinhHoc
{
    public double BanKinh { get; set; }

    public HinhTron(double banKinh)
    {
        BanKinh = banKinh;
    }

    public override double TinhDienTich()
    {
        return Math.PI * BanKinh * BanKinh;
    }
}

class HinhChuNhat : HinhHoc
{
    public double ChieuDai { get; set; }
    public double ChieuRong { get; set; }

    public HinhChuNhat(double chieuDai, double chieuRong)
    {
        ChieuDai = chieuDai;
        ChieuRong = chieuRong;
    }

    public override double TinhDienTich()
    {
        return ChieuDai * ChieuRong;
    }
}

class Program
{
    static void Main()
    {
        HinhHoc hinh1 = new HinhTron(5);
        HinhHoc hinh2 = new HinhChuNhat(4, 6);

        Console.WriteLine($"Diện tích hình tròn: {hinh1.TinhDienTich()}");
        Console.WriteLine($"Diện tích hình chữ nhật: {hinh2.TinhDienTich()}");
    }
}

📌 Ghi nhớ:

• abstract class → Không thể tạo đối tượng, chỉ dùng để làm lớp cha.
• abstract method → Lớp con phải override và triển khai nó.

5. Đa hình với Interface

• Interface chỉ chứa khai báo phương thức, không có triển khai.
• Một lớp có thể kế thừa nhiều interface (đa kế thừa).

Ví dụ:

using System;

interface IAn
{
    void An();
}

interface INoi
{
    void Noi();
}

class ConNguoi : IAn, INoi
{
    public void An()
    {
        Console.WriteLine("Con người đang ăn...");
    }

    public void Noi()
    {
        Console.WriteLine("Con người đang nói...");
    }
}

class Program
{
    static void Main()
    {
        ConNguoi nguoi = new ConNguoi();
        nguoi.An();
        nguoi.Noi();
    }
}

📌 Ghi nhớ:

• Interface chỉ có khai báo, không có nội dung phương thức.
• Một lớp có thể triển khai nhiều interface, giúp đa kế thừa linh hoạt hơn.

Tổng kết

🔥 Tóm lại: Đa hình giúp code linh hoạt hơn, dễ mở rộng, và hỗ trợ nguyên tắc Lập trình hướng đối tượng (OOP).

Bạn có muốn thêm bài tập không? 😊

Viết chương trình C# sử dụng đa hình (Polymorphism) để quản lý nhân sự trong một công ty. Chương trình gồm các lớp sau:

1. Lớp cha NhanVien (abstract class) có:

   • Thuộc tính: HoTen, LuongCoBan.
   • Phương thức trừu tượng TinhLuong(), yêu cầu lớp con phải override.

2. Lớp con NhanVienFullTime kế thừa NhanVien:

   • Có thêm thuộc tính HeSoLuong.
   • Override phương thức TinhLuong() theo công thức: Luong=LuongCoBan×HeSoLuongLuong = LuongCoBan \times HeSoLuongLuong=LuongCoBan×HeSoLuong

3. Lớp con NhanVienPartTime kế thừa NhanVien:

   • Có thêm thuộc tính SoGioLam, LuongMoiGio.
   • Override phương thức TinhLuong() theo công thức: Luong=SoGioLam×LuongMoiGioLuong = SoGioLam \times LuongMoiGioLuong=SoGioLam×LuongMoiGio

4. Lớp Program

   • Nhập danh sách nhân viên (Full-time và Part-time).
   • Hiển thị thông tin nhân viên cùng mức lương tương ứng.